سهیل سنایی: نخستین همایش ملی گردشگری زایندرود که روز گذشته در دانشگاه اصفهان برگزار شد، با یک غافلگیری همراه بود.

این همایش که مجوز برگزاری آن را پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) صادر کرده بود، با حضور اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشگاه‌های تهران، اصفهان، زاهدان، هنر اصفهان، مازندران، شهرکرد و دیگر مراکز علمی معتبر برگزار شد و ۷۷ مقاله‌ علمی هم از سراسر ایران به این همایش ارسال شد که نشان می داد همایش اصفهان از سطع علمی قابل قبولی برخوردار است.

اما غافلگیری بزرگ نه در اصل برگزاری همایش بلکه توسط معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار اصفهان مطرح شد. کوروش خسروی که یکی از سخنرانان اصلی نخستین همایش ملی گردشگری زایندرود بود، در سخنانش از طرحی رونمایی کرد که به گفته خودش بدون آن که مطابق روال جاری ابتدا در شورای معاونین مطرح شود و بعد از تصویب به نظر عموم برسد، این بار مسیر برعکس را طی کرد و طرحش را مستقیماً با کارشناسان حاضر در همایش در میان گذاشت تا بعداً به مدیران ارشد استان هم ارائه شود.

طرح معاون استاندار شامل «احیای جنگل‌های زاگرس در بالادست رودخانه زاینده رود» و در حقیقت برنامه ای بلند مدت به منظور توسعه گردشگری و توقف برداشت‌های غیرقانونی در آن منطقه است. خسروی می گوید بخش بالادست رودخانه در حوالی فریدون‌شهر، در مرز استان اصفهان و چهارمحال‌وبختیاری دارای ظرفیتی کم‌نظیر برای توسعه گردشگری است که اگر در گذشته به درستی از آن بهره‌برداری شده بود، امروز زاینده‌رود را خشک نمی‌دیدیم و او حالا قرار است این طرح را به سرانجام برساند.

اما این طرح جدید واجد چه ویژگی های است؟ از متن سخنان کوروش خسروی چنین بر می آید که قرار است عرصه‌هایی که پیش‌تر جنگل بوده اما در گذر زمان تخریب شده‌اند، احیا  و مجدداً به جنگل‌های مولد تبدیل شوند: « بخش بالادست زاینده‌رود، در گذشته تقریباً به‌طور کامل جزء همین اراضی جنگلی بوده است. امروز می‌توان این عرصه‌ها را با مجوز و مشارکت منابع طبیعی، به سرمایه‌گذاران تحویل داد تا با الگویی پایدار، دوباره جنگل‌کاری شوند و از محصولات اقتصادی، زیست‌محیطی و گردشگری این جنگل‌ها بهره‌برداری شود.»

نظر معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار اصفهان به عنوان طراح این ایده آن است که این جنگل‌ها قابلیت بالایی برای تولید محصولات ارزشمند به‌ویژه گیاهان دارویی دارند و افزون بر آن، ظرفیت بی‌نظیری برای جذب گردشگران علاقه‌مند به طبیعت کوهستانی فراهم می‌سازند و از این جهت می تواند مورد توجه سرمایه گذاران قرار بگیرد. خسروی در همایش روز گذشته دانشگاه اصفهان حتی از جزئیات «بیزینس پلن» طرح مورد نظرش هم پرده برداشت و گفت که حدود دو ماه است با همکاری کارشناسان منابع طبیعی، بر تهیه این طرح متمرکز شده است:

 «براساس محاسبات اولیه، احیای هر ۱۰۰ هکتار از این اراضی نیازمند سرمایه‌گذاری حدود ۱۵ میلیارد تومان است. مدت زمان لازم برای استقرار کامل جنگل، حدود هفت سال برآورد می‌شود، البته از همان سال اول، بهره‌برداری جزئی از برخی محصولات قابل انجام است و به‌طور میانگین، ظرف دو تا سه سال، بازگشت بخشی از سرمایه آغاز می‌شود، اما برای اطمینان‌بخشی به سرمایه‌گذار، دوره بازگشت سرمایه بین ۸ تا ۱۰ سال در نظر گرفته شده است. ضعف اصلی این طرح، همان‌طور که پیداست، زمان‌بر بودن فرایند تثبیت جنگل است، اما در عوض، مزیت‌های بلندمدت و پایداری به همراه دارد. توافقی نیز با اداره کل منابع طبیعی صورت گرفته که اجازه ایجاد کلبه‌های گردشگری با سازه‌هایی متناسب با معیارهای محیط‌زیستی را در داخل این جنگل‌ها صادر کنند.»

قرار است طرح احیای جنگل های بالادست زاینده رود در نخستین رویداد بین‌المللی سرمایه‌گذاری اصفهان(ISINEX)  که اواخر ماه جاری به همت اتاق بازرگانی اصفهان برگزار خواهد شد به طوررسمی رونمایی شود و جالب آن که خسروی می گوید در حالی که هنوز کسی خبر دقیقی از جزئیات طرح مورد نظرش ندارد، اما سرمایه‌گذاران متعددی خواستار اختصاص زمین برای آغاز این پروژه شده‌اند: «بیشتر این افراد، دلبسته احیای زاینده‌رود و مشتاق به ایجاد الگویی هستند که در آن، گونه‌های بومی و مقاوم به خشکی کاشته شود تا نه تنها نیازی به پمپاژ آب از رودخانه نباشد، بلکه مانع از نابودی منابع آبی پایین‌دست نیز گردد.»

اما اگر می پرسید این طرح بلندپروازانه قرار است با چه میزان آب مصرفی به بهره بردرای برسد، خسروی در این باره هم توضیحاتی دارد: «در گذشته، این اراضی بدون نیاز به آبیاری، تنها با بارش‌های سالیانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌متر، پوشیده از جنگل بودند. اکنون نیز می‌توان با احیای همان الگوهای طبیعی، به جنگل‌هایی دست یافت که ثروت‌آفرین‌اند، جلوی برداشت‌های غیرقانونی آب را می‌گیرند و برای بالادست و پایین‌دست زاینده‌رود، رفاه، کارآفرینی و آینده‌ای روشن رقم می‌زنند.»

دورنمای احیای جنگل های بالادست زاینده رود علاوه بر این که قرار است به عنوان یکی از بزرگ ترین طرح های گردشگری استان مد نظر باشد، در عین حال به گفته خسروی مزیت های مهم دیگری هم دارد: «با اجرای این طرح، برداشت‌های غیرقانونی آب در بالادست متوقف خواهد شد، جنگل‌های طبیعی احیا می‌شوند و در نتیجه، جریان دائمی آب در رودخانه شکل می‌گیرد و شاهد احیای مجدد تالاب گاوخونی نیز خواهیم بود. در کنار همه این دستاوردهای زیست‌محیطی، این طرح زمینه‌ساز یک کسب‌وکار سودآور برای علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری مسئولانه و پایدار نیز خواهد بود.»