مهران موسوی خوانساری: ظاهراً سفر روز شنبه استاندار اصفهان به تهران فقط محدود به حضور مهدی جمالی نژاد در آئین سومین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت و دریافت جایزه ملی «استاندار برتر کشور در محور خانواده و جوانی جمعیت» از دست رئیس جمهور نبوده و جمالی نژاد در این سفر، یک ملاقات مهم را نیز از سر گذرانده است.
صبح روز شنبه هفته جاری، آیین افتتاح پروازهای شرکت هواپیمایی «جی‌اسکای» به عنوان ایرلاین اختصاصی استان با حضور رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، معاون وزیر راه و مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها در فرودگاه شهید بهشتی اصفهان برگزار شد. غایب بزرگ این آئین، استاندار اصفهان بود که بعداً مشخص شد به منظور دریافت جایزه استاندار برتر از دست مسعود پزشکیان، در تهران به سر می برد و با حضور ویدئو کنفرانسی در آئین افتتاح ایرلاین اختصاصی اصفهان شرکت خواهد کرد.
اما حالا معلوم شده است علت حضور جمالی نژاد در پایتخت، صرفاً برای جایزه گرفتن نبوده بلکه پیگیری حل مشکل آب استان اصفهان هم یکی از مهم ترین محورهای این سفر بوده است. در همین رابطه و آن طورکه اعلام شده، مهدی جمالی نژاد در سفر روز شنبه به تهران، به پاستور رفته و در خصوص مسائل آبی استان با رئیس‌جمهور دیدار و گفتگو کرده است. ظاهراً در این دیدار استاندار اصفهان توجه جدی در سطح ملی به مسائل آبی در فلات مرکز ایران را خواستار شده و با طرح بیان مسائل و مشکلات آبی کشاورزان استان اصفهان بر رفع مسائل آبی استان‌های فلات مرکزی در سطح ملی تأکید کرده است.
اگرچه در نگاه اول اظهارات جمالی نژاد عیناً تکرار همان عباراتی است که تا کنون بارها و بارها از زبان مقامات عالی کشور شنیده شده است، اما نکته اینجاست که این بار یک استاندار از اصفهان ترجیح داده است بجای توجه صرف به مشکلات آبی استان خودش وتلاش برای  جلب نظر مقامات ارشد کشور به منظور حل این مشکلات، درباره حل بحران آب در کل فلات مرکزی (ونه فقط در استان اصفهان) سخن بگوید.

وقتی واژه ها همسو می شوند
دوری گزینی از استانی کردن مشکلات آبی کشور همواره مورد تاکید دولت های مختلف بوده است. تقریباً همه روسای جمهور و وزرای مرتبط با حوزه آب در ایران، معتقد بوده و هستند که مشکل آب کشور نه به شکل استانی بلکه باید در یک چارچوب کلی و با توجه به مراودات منطقه ای و بین استانی حل و فصل شود. به همین دلیل هم تا امروز هر چه استانداران اصفهان در ادوار گذشته به در و دیوار زده اند تا مشکل آب اصفهان را تنها با توجه به مشکلات همین استان و بدون توجه به شرایط استان های همجوار از پایتخت پیگیری کنند، راه به جایی نبرده و صدایشان در تهران شنیده نشده است.
اما حالا به نظرمی رسد تاکتیک استاندار فعلی اصفهان در مرتبط کردن مشکل آب این استان با دیگر استان های فلات مرکزی، راهبرد جدیدی است که توسط جمالی نژاد پیاده شده تا با این تغییر تاکتیک، استراتژی همیشگی تامین پایدار آب برای استان اصفهان بعد از چند دهه بالاخره به سرانجام برسد.
مهدی جمالی نژاد در دیدار اخیر خودش با رئیس جمهور در روز شنبه هفته جاری، از همین راهبرد استفاده کرد و به پزشکیان تاکید کرد که خواستار توجه ویژه به این موضوع در سطح سیاستگذاری ملی است. او در عین حال توضیح داد که تأمین آب شرب و کشاورزی در بخش‌های گسترده‌ای از مرکز کشور نیازمند هماهنگی‌های گسترده بین‌استانی است و خطاب به پزشکیان گفت که تامین آب پایدار برای جمعیتی بیش از ۹ میلیون نفر از ساکنان استان‌های فلات مرکزی از مهم‌ترین اولویت‌هاست و ادامه اجرای پروژه‌های آبی بدون همگرایی ملی با چالش روبه‌رو می‌شود.
به گفته استاندار اصفهان، بسیاری از دغدغه‌های آبی کشاورزان و بهره‌برداران استان‌های مرکزی زمانی رفع خواهد شد که در سطح کشور اجماع عملی برای پیشبرد طرح‌های کارشناسی‌شده فراهم شود و نگاه ملی جایگزین رویکردهای جزیره‌ای گردد.
رئیس جمهور هم متقابلاً به جمالی نژاد یادآور شد که اجرای اصل عدالت آبی نیازمند مشارکت فعال مردم و همدلی مدیران استان‌هاست و تسریع در تکمیل پروژه‌های آب‌رسانی در مناطق مرکزی تنها از مسیر همکاری جمعی امکان‌پذیر است. به گفته پزشکیان  وفاق میان استان‌ها و همراهی دستگاه‌های اجرایی می‌تواند مسیر اجرای طرح‌های سازنده را کوتاه‌تر کرده و بخشی از نگرانی‌های دیرین مردم این مناطق را کاهش دهد.
استفاده از واژه ها و اصطلاحات مشترک در گفتگوی رئیس جمهور با استاندار اصفهان به وضح نشان می دهد که راهبرد «همسو کردن نظرات پاستور با اصفهان» در موضوعات آبی به «همسو کردن نظرات اصفهان با پاستور» تغییر پیدا کرده و حالا استاندار اصفهان تلاش می کند ضمن پذیرش منطقه ای بودن مشکل آبی در فلات مرکزی، از پتانسیل این تغییر تاکتیک برای حل مشکل آب اصفهان با استفاده از نیروی موجود در نهاد ریاست جمهوری حداکثر بهره را ببرد.  
البته ملاقات روز شنبه هفته جاری استاندار اصفهان با رئیس جمهور در حالی انجام شد که مهدی جمالی نژاد چند روز پیش از آن از راهبرد جدیدیش برای حل و فصل مشکلات آبی اصفهان رونمایی کرده بود.

به پشتوانه رئیس جمهور
روز دوشنبه 19 آبان ماه سال جاری جلسه ای ذیل عنوان «بررسی راهکارهای رفع چالش‌های آبی با تمرکز بر ۴ استان مرکزی کشور» به ریاست مسعود پزشکیان و با حضور وزرای نیرو، جهادکشاورزی، علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌ زیست، اساتید و نخبگان دانشگاهی و استانداران استان‌های اصفهان، یزد، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد در تهران برگزار شد. این یکی از معدود جلسات در این سطح بود که ریاست آن به دور از کنش و واکنش های موجود بین استان های مرکزی با وزرای کابینه، بر عهده شخص رئیس جمهور بود.
آن طور که خبرگزاری رسمی دولت از محتوای این نشست گزارش کرده است، در ابتدای این جلسه، گزارش جامعی از نتایج مطالعات، تحقیقات و احصای راهکارهای عملیاتی کارگروه تخصصی تشکیل‌شده در دانشگاه تهران، با محوریت بررسی چالش آبی کشور، توسط رئیس این دانشگاه ارائه شد. این گزارش با هدف ارائه راهکارهای علمی و اجرایی برای رفع ناترازی‌های آبی در مناطق مختلف کشور تهیه شده و مورد بررسی دقیق اعضای جلسه قرار گرفت.
در ادامه، وزیر نیرو و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست و استانداران اصفهان، چهارمحال و بختیاری، یزد و کهگیلویه و بویراحمد نیز ضمن تشریح مجموعه اقدامات دستگاه‌های متبوع خود در این زمینه، بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع آبی، افزایش بهره‌وری در مصرف، توسعه فناوری‌های نوین در حوزه تأمین و تولید آب و الزام دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف کشور به رعایت مصوبات و سیاست‌های مصوب دولت در این زمینه تأکید کردند.
رئیس‌جمهور هم در این نشست، استفاده از ظرفیت نخبگان و دانشگاهیان را از ارکان اصلی تصمیم‌سازی در مدیریت چالش آب دانست و بر ضرورت اتخاذ تصمیمات علمی، کارشناسی و مبتنی بر داده‌های دقیق، برای تأمین آب مورد نیاز مناطق درگیر این چالش، با کمترین تبعات زیست‌محیطی و اجتماعی برای سایر مناطق کشور تأکید کرد.
همچنین به دستور رئیس‌جمهور، فعالیت کارگروه تخصصی دانشگاه تهران به‌صورت مستمر ادامه می‌یابد و دانشگاه‌های مناطق ۹ گانه حوضه‌های آبریز کشور نیز به این فرایند مطالعاتی و تحقیقاتی خواهند پیوست و مقرر شد هر منطقه، ضمن احصای چالش‌ها و ظرفیت‌های بومی، راهکارهای علمی خود را زیر نظر کارگروه مرکزی دانشگاه تهران نهایی و برای تصویب و اجرا به دولت ارائه کند.
در عین حال پزشکیان دستور داد روند احداث و تکمیل سدهای کوهرنگ ۳، خرسان ۳ و ماندگان با هدف تأمین پایدار آب و خروج از وضعیت اضطرار آبی در استان‌های اصفهان، یزد و چهارمحال و بختیاری، با شتاب بیشتری در دستور کار قرار گیرد. تأمین مالی این طرح‌ها نیز با بهره‌گیری از ظرفیت مسئولیت اجتماعی شرکت‌های بزرگ صنعتی مستقر در منطقه مرکزی کشور دنبال خواهد شد.
بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، دستگاه‌های اجرایی مرتبط موظف شدند گزارش پیشرفت اقدامات و نتایج فعالیت‌های خود را به‌صورت مستمر به رئیس‌جمهور ارائه دهند.
در حقیقت نفس حضور مهدی جمالی نژاد در نشست مشترک با حضور استانداران استان های همجوار اصفهان نشان می دهد که راهبرد حل منطقه ای مشکل آب بجای تمرکز صرف بر حل مشکل آب در خود استان اصفهان مورد پذیرش راس مدیریت اجرایی این استان قرارگفته و حالا مهدی جمالی نژاد با همسویی بهتری می تواند دیدگاه های خودش درباره رفع مشکل آبی استان را در جلسات با مقامات عالی رتبه کشور بازگو کرده و امتیازهای لازم را از آنها اخذ کند.  نمونه عینی این موضوع، دستور مستقیم پزشکیان برای پیگیری احداث و تکمیل سدهای کوهرنگ ۳، خرسان ۳ و ماندگان است که به طور جدی مورد منقاشه بین استان اصفهان، چهارمحال و کهگیلویه است. اما وقتی دستور رئیس جمهور پشت اجرای این پروژه ها باشد، آیا ادامه مخالفت ها در این باره مشابه آنچه تا کنون باعث رکود در پیشبرد این پروژه ها شده است،  تاثیرگذار خواهد بود؟ قطعاً خیر.
تنها در یک مورد اگر به اظهارات محمد بهرامی نماینده مردم شهرستان‌های بویراحمد، دنا و مارگون در مجلس شورای اسلامی توجه کنید که چهار روز بعد از دستور رئیس جمهور منتشر شد، مشخص است که او به قول خودش از دستور رئیس‌جمهور «شوکه و گله‌مند» است. اما واقعیت این است حتی اگر بهرامی هم این دستور را « غیرقانونی، غیرکارشناسی و شتاب‌زده» توصیف کرده و وعده داده تا آخرین لحظه برای توقف آن مقاومت خواهد کرد، بسیار بعید است بتواند در مقابل یک تصمیم منطقه ای (و نه درون استانی) اقدام موثری انجام دهد.
از همین منظر است که تغیر راهبرد آبی استاندار اصفهان بسیار مهم ارزیابی می شود به خصوص که در ملاقات روز شنبه هفته جاری استاندار بارئیس جمهور هم، مسعود پزشکیان گریزی به مباحث مطرح شده در همان نشست روز 19 آبان ماه زد که آشکارا تاکید مجدد به جمالی نژاد پیرامون تحقق چیزی است که از آن به «عدالت آبی در فلات مرکزی» یاد می شود و نه حل بحران های آبی هر استان در محدوده همان استان.