مانی مهدوی: از روز سوم آبان ماه که شهرام موحدی مدیر کل دامپزشکی استان اصفهان در جلسه شورای اداری این استان اطمینان داد موردی از تب برفکی در اصفهان شناسایی نشده است تا بیست و هفتم همین ماه که خود او در گفتگو با خبرگزاری «مهر» از شناسایی ۱۸ کانون آلوده در استان خبر داد، 24 روز می گذشت. آیا این بیماری خطرناک که باعث مرگ و میر گسترده در دام ها می شود در این 24 روز به استان اصفهان رسید یا پیش از آن که جلسه شورای اداری در روز سوم آبان ماه تشکیل شود، نشانه های بیماری در دامداری ها وجود داشت؟
در اظهارات جدید مدیر کل دامپزشکی استان اصفهان، نشانه مشخصی از پاسخ به این پرسش مشاهده نمی شود؛ بجز همان داده های ارائه شده توسط شهرام موحدی که  سوم آبان اعلام کرد نشانه بیماری در اصفهان دیده نمی شود و 27 آبان از آلوده شدن 18 کانون به تب برفکی خبر داد! این در حالی است که روز 19 آبان ماه پایگاه اطلاع رسانی «تابناک»،گفتگویی با سید احمد مقدسی، رئیس هیأت‌مدیره انجمن گاوداران کشور منتشر کرد که مقدسی در این گفتگو صراحتاً ضمن هشدار نسبت به گسترش این بیماری خطرناک، خبر از شناسایی موارد ابتلا به تب برفکی در استان اصفهان می داد.
 استان اصفهان با تولید روزانه حدود شش‌هزار تُن شیر، قلب تولید لبنیات کشور به‌شمار می‌رود. این استان همچنین به دلیل کیفیت بالای شیر تولیدی‌اش نیز مشهور است و اکنون به‌اندازه ۱۶ استان کشور شیر تولید می‌کند. چنین عملکردی فقط در یک بخش از تولیدات لبنی کشور توسط اصفهان، حساسیت ها از نفوذ بیماری تب برفکی به این استان در ماه جاری را به شدت بالا برد.
پیش از اصفهان استان های متعدد دیگری نظیر تهران، البرز، قم و اردبیل نیز درگیر تب برفکی بودند و این بیماری خسارت جبران ناپذیری به دامپروری های این استان ها وارد کرد به طوری که تنها در استان تهران ۱۷۰۰ رأس تلفات قطعی ثبت شد، ۵ هزار دام حذف گردید و بیش از ۲۲۰ هزار رأس آلوده‌ شدند. این در حالی بود که احتمال گسترش بیماری در اصفهان آن هم با توجه به نقش مهم این استان در تولید شیر و محصولات لبنی، با نگرانی بیشتری مواجه شد. 
بیماری تب برفکی یکی از بیماری‌های ویروسی و بسیار واگیردار است که به‌ویژه در میان گاوها، گوسفندان و بزها شایع است. این بیماری از طریق ویروس منتقل می شود و عامل بیماری ابتدا با ایجاد تب شدید در حیوانات آغاز می‌شود و در ادامه، باعث تشکیل تاول‌هایی در دهان و پاهای حیوان می‌شود. بیماری تب برفکی می‌تواند به کاهش شدید توان تولیدی حیوان و حتی مرگ او منجر گردد. 
ویروس تب برفکی دارای هفت سویه اصلی و بیش از ۶۰ زیرسویه و فرعی است و همین تنوع زیاد، مهار بیماری را بسیار دشوار می‌کند.
تب برفکی، به‌عنوان یک تهدید جدی برای صنعت دامپروری در بسیاری از کشورها شناخته می‌شود و برای مقابله با شیوع آن، اقدامات سختگیرانه‌ای مانند قرنطینه و ضدعفونی محل نگهداری دام و ابزار دامداری انجام می شود.

دو اقدام برای مهار بیماری در اصفهان
هفته گذشته شهرام موحدی مدیرکل دامپزشکی استان اصفهان خبر داد که با وجود هشدار نسبت به شیوع ویروس اگزوتیک تب برفکی در کشورهای همسایه، اقدامات شبانه‌روزی پیشگیری منجر به شناسایی تنها ۱۸ کانون آلوده در استان اصفهان شد.
موحدی با اشاره به تراکم بالای دامداری‌های اصفهان و رتبه نخست استان در تولید شیر کشور گفت که این تراکم بالا که به قول او یکی از افتخارات تولیدی استان است در زمان شیوع ویروس به منزله زنگ خطر محسوب می‌شود و کنترل بیماری در چنین شرایطی نیازمند واکنش سریع و هماهنگ است.
مدیرکل دامپزشکی استان اصفهان با بیان اینکه تاکنون ۱۸ کانون بیماری ناشی از شیوع ویروس اگزوتیک تب برفکی در استان اصفهان شناسایی شده است، اضافه کرد: «این بیماری در بین دام سنگین و در ۵ شهرستان اصفهان، شاهین شهر و میمه، خمینی شهر، فلاورجان و نجف‌آباد بوده است.» او موفقیت در  کنترل این بیماری در اصفهان را یک عملیات جهادی می داند که به گفته موحدی با پشتیبانی استاندار، مدیریت بحران، فرمانداران، دستگاه‌های امنیتی و اتحادیه دامداران محقق شده است.
نکته مهم در اظهارات اخیر مدیرکل دامپزشکی استان اصفهان، موردی است که موحدی در نشست ابتدای آبان ماه شورای اداری هم به آن اشاره نکرد اما در گفتگوی هفته گذشته اش با خبرگزاری «مهر» به آن پرداخت: «ما از فروردین‌ماه با مشاهده ویروس اگزوتیک در کشورهای همسایه مانند ترکیه و کشورهای خلیج فارس، اولین هشدار رسمی را به بهره‌برداران، اتحادیه‌ها، تعاونی‌ها، استانداری و فرمانداری‌ها صادر کردیم. از همان زمان فضای استان به‌صورت هشدارگونه مدیریت شد و بیش از ۴۰۰ نامه و هشدار مکتوب ارسال شد.»
اما در کنار این هشدارها، اقدامات عملی دامپزشکی اصفهان برای کنترل این بیماری خطرناک چه بوده است؟ موحدی دراین باره به دو مسیر اشاره می کند؛ یک مسیر واکسیناسون دام ها و دیگری ممانعت از ورود دام به استان بوده است. شهرام موحدی درباره این مورد دوم می گوید که با تصمیم ستاد تنظیم بازار و همکاری نیروی انتظامی و جهاد کشاورزی، واردات دام سبک و سنگین از استان‌های همجوار از حدود ۲۰ روز پیش (یعنی از همان روزهای تشکیل شورای اداری استان و هشدارهای مدیرکل دامپزشکی طی آن نشست) ممنوع شد. اقدامی که به اعتقاد موحدی یکی از عوامل کلیدی در مهار بیماری محسوب می‌شد، هرچند مشکلاتی برای فعالان حوزه خرید و فروش دام ایجاد کرده است.
اما یکی از مهم ترین اقدامات در این باره به واکسیناسیون دام ها استان بر می گردد که مدیر کل دامپزشکی در این باره هم می گوید: « در چهار هفته اخیر واکسیناسیون ویژه علیه سویه اگزوتیک به‌صورت شبانه‌روزی در استان صورت گرفته و بیش از ۴۳۴ هزار و ۶۳۸ دام سنگین و ۳۰ هزار گوسفند واکسینه شده‌اند.»
البته به اعتقاد شهرام موحدی، حداقل دو مشکل در زمینه واکسیناسیون دام ها نیز وجود دارد: « واکسنی که علیه یک سویه از ویروس تب برفک مورد استفاده قرار می‌گیرد برای سویه دیگر جوابگو نیست و این یک چالش است و مشکل بد این است که این ایمن شدن توسط یک دز واکسن نهایت چهار ماه ممکن است و از سوی دیگر باید توجه داشت که واکسن به تنهایی قابلیت پیشگیری از انتقال بیماری را ندارد و شرایط دیگر نیز در این زمینه تأثیرگذار است. در حقیقت واکسن در پیشگیری از بیماری ۷۰ درصد دخیل است و مابقی به روند رعایت بهداشت و ایمنی زیست محیطی برمی‌گردد. از سوی دیگر سازمان دامپزشکی کشور فقط خریدار واکسن است و تولید آن به‌دلیل تحریم‌ها محدود است. واکسن‌های جدید از خارج وارد شد و همگی در دام‌های روستایی به‌صورت رایگان استفاده می‌شوند. در دامداری‌های صنعتی واکسن توسط خود بهره‌برداران خریداری می‌شود.»

خطر کم است اما هنوز هست!
مدیر کل دامپزشکی استان اصفهان معتقد است آلوده شدن تنها 18 کانون در استان به بیماری تب برفکی، از جمله موارد کمک کننده به کنترل سریع بیماری در استان اصفهان بوده است. شهرام موحدی درباره این که اگر تب برفکی در اصفهان اوج می گرفت چه چیزی در انتظار دامداران بود، تصویر ترسناکی را ترسیم می کند: «در استان اصفهان ۴۶۰ هزار رأس دام سنگین و حدود ۳ میلیون دام سبک وجود دارد. طبق مدل‌های اپیدمیولوژی، پیش‌بینی می‌شد اگر بحران در اصفهان رخ دهد، تا ۲۶ هزار رأس دام تلف و ۱۲۰ هزار رأس به کشتارگاه ارسال شوند و بیش از 2/5 تریلیون تومان خسارت مستقیم وارد شود. همچنین به‌دلیل حجم تولید شیر، کشور با بحران ملی روبه‌رو می‌شد.اما با مداخله سریع و همکاری همه نهادها، تلفات ناشی از این ویروس تا امروز صفر بوده و تنها حدود ۵۰۰ رأس جهت کنترل بیماری به کشتارگاه‌ها ارسال شده است.»
با همه این ها نگرانی از گسترش احتمالی بیماری در میان دامداری های استان اصفهان همچنان وجود دارد. در یک مورد رئیس اداره امور عشایر شهرستان سمیرم که مهم ترین شهرستان استان به لحاظ پذیرش عشایر است، از خطر ابتلای دام عشایر این شهرستان به بیماری تب برفکی به دلیل شیوع این بیماری دامی در استان اصفهان خبر داد و از عشایر خواست با گرفتن مجوز هر چه زودتر مراتع شهرستان سمیرم را ترک کنند تا دام آنها به بیماری تب برفکی مبتلا نشوند.
خود مدیر کل دامپزشکی استان اصفهان هم هشدار داده است که کنترل کامل تب برفکی به معنای پایان خطر نیست و تا تثبیت ایمنی جمعی در دام‌ها، ادامه واکسیناسیون و رعایت کامل اصول امنیت زیستی ضروری است.