ذخیره ۸ سد فقط ۱۸۹ میلیون مترمکعب

نصف جهان: کاهش چشمگیر ذخیره زاینده‌رود و افت منابع آبی هشت سد استان، اصفهان را در برابر یکی از جدی‌ترین چالش‌های آبی سال‌های اخیر قرار داده است.

به گزارش نصف جهان اصفهان بار دیگر با واقعیتی نگران‌کننده روبه‌رو شده است؛ واقعیتی که این‌بار نه‌تنها در بستر خشک زاینده‌رود، بلکه در آمار ذخایر سدهای استان نیز به‌روشنی دیده می‌شود. کاهش منابع آب سطحی، نبود بارش‌های مؤثر و افزایش فشار بر منابع موجود، شرایطی را رقم زده که ضرورت بازنگری جدی در شیوه مدیریت مصرف آب را بیش از گذشته نمایان می‌کند.

ذخیره سد زاینده‌رود که در خردادماه امسال به حدود ۶۱۴ میلیون مترمکعب رسیده بود، اکنون به ۱۶۳ میلیون مترمکعب کاهش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده افت بیش از ۷۰ درصدی ذخایر در فاصله چند ماه و رسیدن میزان پرشدگی سد به حدود ۱۶ درصد ظرفیت آن است.

همچنین برخی گزارش‌ها وضعیت هشت سد استان نیز تصویر نگران‌کننده‌ای از منابع آبی اصفهان ارائه می‌کند. بر اساس آمار منتشرشده، مجموع ذخیره این هشت سد تنها حدود ۱۸۹ میلیون مترمکعب است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بحران محدود به مخزن زاینده‌رود نیست و سایر منابع ذخیره آب استان نیز با محدودیت جدی مواجه‌اند.

 

رهاسازی آب و نبود بارندگی؛ دو عامل مهم افت ذخایر

یکی از عوامل اصلی کاهش ذخیره زاینده‌رود، رهاسازی آب برای تأمین نیازهای کشاورزی و پایین‌دست بوده است. بر اساس گزارش زیرگذر، از دهم خردادماه حدود ۳۹۴ میلیون مترمکعب آب برای مصارف کشاورزی و نیازهای پایین‌دست رهاسازی شده است. این اقدام در شرایطی صورت گرفت که ذخیره سد از ابتدا نیز با میانگین بلندمدت فاصله داشت.

در کنار برداشت‌ها، نبود بارندگی مؤثر از ابتدای مهرماه نیز فرصت چندانی برای جبران کاهش منابع باقی نگذاشته است. به گفته منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، ورودی آب به سد زاینده‌رود در حال حاضر تنها ۱۱ مترمکعب بر ثانیه است؛ رقمی که با توجه به حجم خروجی‌ها و میزان تبخیر، توان چندانی برای افزایش ذخایر ندارد.

 

زنگ خطر برای کشاورزی، آب شرب و محیط زیست

پیامدهای این وضعیت فراتر از کاهش حجم آب پشت سدهاست. خشکی بستر زاینده‌رود، تداوم شرایط نامناسب تالاب گاوخونی، تشدید فشار بر آبخوان‌های زیرزمینی و محدودیت در تأمین آب کشاورزی، از جمله پیامدهایی هستند که می‌توانند در صورت تداوم خشکسالی ابعاد گسترده‌تری پیدا کنند.

در چنین شرایطی، وابستگی به منابع آب زیرزمینی نیز می‌تواند فشار مضاعفی بر دشت‌های استان وارد کند و مشکلاتی مانند افت سطح آبخوان‌ها و فرونشست زمین را تشدید کند. از این رو، مدیریت بحران آب باید با نگاهی فراتر از تأمین کوتاه‌مدت نیازها دنبال شود.

 

آیا بارش‌های پاییزی نجات‌بخش خواهند بود؟

پیش‌بینی‌های هواشناسی از احتمال بهبود شرایط بارشی از نیمه دوم آبان‌ماه خبر می‌دهد؛ با این حال، حتی وقوع بارش‌های پراکنده نیز برای جبران کسری صدها میلیون مترمکعبی منابع آبی کافی نخواهد بود. احیای ذخایر سدها نیازمند بارش‌های مستمر و مؤثر در سرچشمه‌ها و حوضه آبریز زاینده‌رود است. آنچه امروز در اصفهان جریان دارد، هشداری جدی درباره ضرورت اصلاح الگوی مصرف، کنترل برداشت‌های غیرمجاز، افزایش بهره‌وری آب در کشاورزی و مدیریت یکپارچه منابع آبی است.