پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
۳ مؤلفه «گردشگری جنگ» در اصفهان
اگر ایده گردشگری جنگ در اصفهان قرار است به یک محصول گردشگری تبدیل شود، صرف معرفی چند مکان کافی نخواهد بود. در این میان، دشت مهیار، خانه‌های فرماندهان و سرداران و معراج شهدای اصفهان می‌توانند سه نقطه آغاز برای طراحی چنین شبکه‌ای باشند.
سهیل سنایی : همزمان با توجه دوباره مدیریت استان اصفهان به توسعه گونه‌های متنوع گردشگری، «گردشگری جنگ» به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های قابل بررسی در این استان مطرح شده است؛ ظرفیتی که می‌تواند با محوریت مکان‌های مرتبط با دفاع مقدس و وقایع جنگ‌های اخیر، به روایت تاریخ معاصر اصفهان برای نسل‌های جدید کمک کند. گردشگری جنگ در جهان پدیده‌ای تازه نیست و جبهه‌ها و مناطق نبرد، موزه‌های جنگ و صلح، یادمان‌های جنگ و قربانیان آن و آرامگاه جان‌باختگان از جمله مهم‌ترین عناصر این گونه گردشگری به شمار می‌روند. در ایران نیز نمونه‌هایی از این نوع گردشگری، به‌ویژه در قالب اردوهای راهیان نور، شکل گرفته است. در این برنامه‌ها مناطق عملیاتی و آثار برجای‌مانده از دوران دفاع مقدس به بازدیدکنندگان معرفی می‌شود.
اصفهان و یک ظرفیت تازه در گردشگری
استان اصفهان به دلیل سابقه تاریخی خود در دفاع مقدس و همچنین وجود مکان‌هایی که با وقایع جنگ‌های اخیر پیوند خورده‌اند، ظرفیت‌هایی برای توسعه گردشگری مرتبط با تاریخ جنگ و مقاومت دارد. در ماه‌های اخیر نیز دشت مهیار به یکی از نقاط مورد توجه در این زمینه تبدیل شده است. استاندار اصفهان پیش‌تر بر ضرورت معرفی و ماندگار کردن روایت این منطقه تأکید کرده و در فروردین ۱۴۰۵ نیز خواستار ساخت یادمان برای دشت مهیار شده است. از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده از ثبت مکان وقوع حادثه دشت مهیار در فهرست میراث ملی دفاع مقدس حکایت دارد؛ اقدامی که می‌تواند زمینه را برای معرفی رسمی‌تر این مکان فراهم کند. در چنین شرایطی، پیشنهاد توسعه گردشگری جنگ در اصفهان را می‌توان در سه محور اصلی دنبال کرد.
دشت مهیار؛ مقصدی برای روایت یک واقعه تاریخی
یکی از مهم‌ترین محورهای پیشنهادی، دشت مهیار در جنوب استان اصفهان است؛ منطقه‌ای که در جریان «جنگ رمضان» مورد توجه قرار گرفته و در ماه‌های اخیر به یکی از نقاط شاخص روایت این جنگ تبدیل شده است.مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، بر معرفی این منطقه و آشنایی نسل جدید با وقایع رخ‌داده در آن تأکید کرده است. او همچنین بر ایجاد یادمان برای این واقعه تأکید داشته است؛ موضوعی که در صورت تکمیل زیرساخت‌های لازم، می‌تواند دشت مهیار را به یکی از مقاصد گردشگری مرتبط با تاریخ دفاع و مقاومت تبدیل کند. اهمیت این موضوع تنها به گردشگری محدود نمی‌شود؛ چراکه معرفی دقیق و مستند یک مکان تاریخی می‌تواند به حفظ حافظه جمعی و انتقال روایت رویدادها به نسل‌های آینده نیز کمک کند.
خانه فرماندهان و سرداران؛ موزه‌هایی از دل تاریخ معاصر اصفهان
دومین مؤلفه‌ای که می‌تواند در توسعه گردشگری جنگ اصفهان مورد توجه قرار گیرد، شناسایی و معرفی خانه‌های فرماندهان و سرداران دوران دفاع مقدس است. تبدیل برخی از این خانه‌ها به موزه، در صورت امکان فنی، حقوقی و تاریخی، می‌تواند گونه‌ای از موزه‌های کوچک و محلی را در نقاط مختلف استان شکل دهد. چنین مکان‌هایی در صورت برخورداری از اسناد، تصاویر، اشیا و روایت‌های مستند می‌توانند به فضایی برای آشنایی نسل جوان با تاریخ معاصر اصفهان تبدیل شوند. این مدل از گردشگری، به‌جای تمرکز صرف بر بناهای تاریخی چندصدساله، بخشی از تاریخ معاصر استان را نیز در معرض دید گردشگران و شهروندان قرار می‌دهد.
احیای معراج شهدای اصفهان
معراج شهدای اصفهان نیز سومین ظرفیتی است که می‌تواند در این مسیر مورد توجه قرار گیرد. احیای این مکان و تعریف کارکرد مشخص فرهنگی و تاریخی برای آن، می‌تواند بخشی از مسیر روایت تاریخ دفاع مقدس در اصفهان باشد. در صورت طراحی یک برنامه منسجم برای معرفی این مکان، می‌توان ظرفیت آن را در کنار سایر یادمان‌ها و اماکن مرتبط با دفاع مقدس در قالب یک مسیر گردشگری تعریف کرد.
از یک نقطه تا یک مسیر گردشگری در استان
توسعه گردشگری جنگ در اصفهان البته نباید صرفاً به شهر اصفهان یا یک مکان مشخص محدود شود. استان اصفهان دارای نقاط مختلفی است که هرکدام بخشی از تاریخ دفاع مقدس یا وقایع جنگ‌های معاصر را در خود جای داده‌اند. شناسایی این نقاط، مستندسازی روایت آنها و ایجاد زیرساخت‌های لازم می‌تواند زمینه شکل‌گیری مسیرهای گردشگری تاریخ معاصر و دفاع مقدس در استان را فراهم کند. این مسیرها در صورت طراحی حرفه‌ای می‌توانند برای خانواده‌ها، جوانان، دانش‌آموزان، دانشجویان و گردشگران علاقه‌مند به تاریخ معاصر قابل استفاده باشند.
گردشگری جنگ؛ فراتر از یک مقصد
اگر ایده گردشگری جنگ در اصفهان قرار است به یک محصول گردشگری تبدیل شود، صرف معرفی چند مکان کافی نخواهد بود. مستندسازی وقایع، ایجاد موزه و یادمان، تولید محتوای چندرسانه‌ای، آموزش راهنمایان گردشگری، طراحی مسیرهای بازدید، ایجاد امکانات رفاهی و ارائه روایت‌های دقیق و مستند، بخشی از زیرساخت‌هایی است که می‌تواند این گونه گردشگری را از یک ایده به یک محصول واقعی تبدیل کند. در این میان، دشت مهیار، خانه‌های فرماندهان و سرداران و معراج شهدای اصفهان می‌توانند سه نقطه آغاز برای طراحی چنین شبکه‌ای باشند. اصفهان سال‌هاست با جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و هنری خود شناخته می‌شود؛ اضافه شدن روایت تاریخ معاصر و دفاع مقدس به سبد گردشگری استان می‌تواند یکی دیگر از مسیرهای معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده اصفهان باشد.