پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
برق مردد است، گاز احتمالا کم ولی مازوت قطعی است
با نزدیک شدن به فصل سرد، مازوت‌سوزی نیروگاه شهید منتظری و تأثیر آن بر آلودگی هوای اصفهان بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است؛ در حالی که طرح استفاده از مازوت کم‌گوگرد هنوز نهایی نشده، ناترازی گاز احتمال مصرف سوخت مایع را افزایش داده و سازمان حفاظت محیط زیست از تبدیل این نیروگاه به سیکل ترکیبی تا پایان دولت چهاردهم خبر داده است.
شرین رجبی : در این میان، م هر سال با نزدیک شدن به فصل سرد، در کنار هشدارهای مربوط به ناترازی انرژی، ضرورت صرفه‌جویی در مصرف گاز و احتمال محدودیت سوخت نیروگاه‌ها، موضوع آلودگی هوای اصفهان نیز دوباره به یکی از محورهای اصلی اخبار تبدیل می‌شود.
به گزارش آریا خبر در روزهای سرد، پدیده وارونگی دما و سکون هوا می‌تواند موجب تجمع آلاینده‌ها در لایه‌های نزدیک سطح زمین شود و در کنار منابع مختلف آلاینده، کیفیت هوای کلانشهر اصفهان را تحت تأثیر قرار دهد. ازوت‌سوزی نیروگاه شهید منتظری سال‌هاست یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در اصفهان است؛ موضوعی که هر سال با آغاز فصل سرما، بار دیگر میان مسئولان، نمایندگان مجلس و فعالان محیط‌زیست مطرح می‌شود. مسئله اما صرفاً به امسال محدود نیست. سال‌هاست دستگاه‌های اجرایی، محیط‌زیست، مدیریت بحران، نمایندگان مجلس و حتی نهادهای قضایی درباره ضرورت کاهش یا توقف مصرف مازوت در نیروگاه شهید منتظری موضع‌گیری کرده‌اند. با این حال، آنچه در عمل مشاهده شده، فاصله میان تصمیم‌ها و راه‌حل‌های مقطعی با حل ریشه‌ای مسئله سوخت نیروگاه است.
ماجرای مازوت کم‌گوگرد
یکی از راهکارهایی که در سال گذشته برای کاهش آثار زیست‌محیطی مصرف سوخت مایع در نیروگاه شهید منتظری مطرح شد، استفاده از مازوت کم‌گوگرد بود. این موضوع در سال ۱۴۰۵ نیز همچنان بلاتکلیف باقی مانده است. حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، اعلام کرده که اداره‌کل حفاظت محیط زیست از سوخت مورد استفاده در نیروگاه نمونه‌برداری کرده، اما نتیجه آزمایش‌ها هنوز مشخص نشده است. به گفته یزدیان، سال گذشته شرکت پالایش نفت اصفهان برای اجرای طرح استفاده از مازوت کم‌سولفور تعهداتی داده بود و طبق نامه‌ای که این شرکت در پاسخ به پیگیری‌ها ارسال کرده، این طرح حدود ۸۷ درصد پیشرفت داشته است؛ با این حال هنوز به مرحله نهایی نرسیده است. یزدیان همچنین گفته است که حتی یک سرمایه‌گذار برای اجرای این طرح اعلام آمادگی کرده بود، اما همکاری لازم با سرمایه‌گذار انجام نشد و اجرای طرح از آن مسیر منتفی شد. بنابراین، در حالی که بحث درباره ورود به فصل جدید آلودگی هوای اصفهان دوباره مطرح شده، یکی از موضوعات اصلی همچنان این است که سوخت مصرفی نیروگاه دقیقاً چه مشخصاتی دارد و آیا برنامه استفاده از سوخت کم‌گوگرد سرانجام اجرایی خواهد شد یا نه.
اظهارنظرهای سال ۱۴۰۵؛ از وعده تبدیل نیروگاه تا ضرورت تأمین گاز
در سال ۱۴۰۵، موضوع مازوت‌سوزی نیروگاه شهید منتظری بار دیگر از سوی مسئولان در سطوح مختلف مطرح شد. مهم‌ترین اظهارنظر در این زمینه مربوط به شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بود که در سفر خردادماه خود به اصفهان، مسئله نیروگاه شهید منتظری را مستقیماً مورد توجه قرار داد. انصاری اعلام کرد که برای حل مسئله آلایندگی این نیروگاه، برنامه تبدیل آن به نیروگاه سیکل ترکیبی دنبال می‌شود و هدف‌گذاری شده است که این نیروگاه تا پایان دولت چهاردهم به سیکل ترکیبی تبدیل شود. این طرح در واقع قرار است به جای مدیریت مقطعی نوع سوخت، ساختار تولید برق نیروگاه را تغییر دهد تا وابستگی آن به سوخت مایع کاهش یابد. در همین سفر، موضوع کاهش آلودگی هوای اصفهان و حذف آلاینده‌های نیروگاه شهید منتظری در سطح ملی نیز مورد تأکید قرار گرفت. این موضع از این جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۵، راه‌حل مطرح‌شده از سوی سازمان محیط زیست صرفاً «تغییر نوع مازوت» نیست، بلکه تغییر فناوری نیروگاه و حرکت به سمت سیکل ترکیبی به عنوان راه‌حل بلندمدت مطرح شده است.
اما مسئله ناترازی انرژی همچنان پابرجاست
در سوی دیگر ماجرا، مسئله تأمین سوخت نیروگاه‌ها قرار دارد. عظیم اعتمادی، مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق حرارتی، در خرداد ۱۴۰۵ صراحتاً اعلام کرد که با توجه به شرایط تأمین انرژی، کشور در سال جاری ناچار به استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها خواهد بود. او مصرف مازوت را به محدودیت‌های ایجادشده در تأمین گاز و شرایط زیرساختی کشور مرتبط دانست. این اظهارنظر نشان می‌دهد که مسئله مازوت‌سوزی را نمی‌توان فقط در سطح یک نیروگاه یا یک استان بررسی کرد. نیروگاه‌ها در شرایط ناترازی گاز با مسئله تأمین سوخت مواجه‌اند و همین موضوع می‌تواند تصمیم درباره نوع سوخت را تحت تأثیر قرار دهد. از این منظر، اصفهان با یک دوگانه روبه‌رو است: از یک طرف ضرورت تأمین برق و گاز و از طرف دیگر ضرورت کاهش آلایندگی در یکی از آلوده‌ترین کانون‌های صنعتی کشور.
نقش مدیریت استان اصفهان
در سطح استان نیز مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، در جریان برنامه‌های زیست‌محیطی استان بر کاهش آلودگی هوا و اجرای تصمیمات مرتبط با محیط زیست تأکید کرده است. در سفر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به اصفهان نیز موضوع نیروگاه شهید منتظری و برنامه‌های کاهش آلایندگی در مجموعه تصمیمات زیست‌محیطی استان قرار گرفت. در عین حال، اظهارنظرهای سال ۱۴۰۵ درباره آلودگی هوای اصفهان فقط به مازوت محدود نبوده است. منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، در مقاطع مختلف درباره کاهش کیفیت هوا، گردوغبار و دیگر عوامل محیطی هشدار داده است. در سال قبل نیز او مصرف مازوت در نیروگاه شهید منتظری را موضوعی جدی دانسته و تأمین مستمر گاز و جلوگیری از مصرف مازوت را مطالبه استان از وزارتخانه‌های نفت و نیرو عنوان کرده بود. بنابراین از منظر مدیریت بحران استان، آلودگی هوای اصفهان یک مسئله چندعاملی است و نمی‌توان همه روزهای آلوده را صرفاً به مصرف مازوت نسبت داد.
چرا پاییز و زمستان اهمیت بیشتری دارد؟
مسئله مازوت زمانی حساس‌تر می‌شود که با شرایط جوی پاییز و زمستان همزمان شود. در هوای سرد، وارونگی دما می‌تواند موجب شود آلاینده‌های ناشی از منابع مختلف، به جای پراکنده شدن در ارتفاع، در لایه‌های نزدیک سطح زمین باقی بمانند. به همین دلیل، یک منبع آلاینده ثابت در فصل سرد می‌تواند پیامد متفاوتی نسبت به همان منبع در شرایط جوی ناپایدار داشته باشد. از سوی دیگر، تجربه سال‌های گذشته نشان داده که با افزایش مصرف گاز خانگی، فشار بیشتری بر شبکه گاز وارد می‌شود و موضوع تأمین سوخت نیروگاه‌ها دوباره اهمیت پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، نگرانی اصلی این است که در صورت کاهش سهم گاز نیروگاه، مصرف سوخت مایع افزایش پیدا کند.
مسئله‌ای که هنوز پاسخ روشنی ندارد
در سال ۱۴۰۵، بنابراین سه موضوع همزمان در مورد نیروگاه شهید منتظری مطرح است:
تغییر فناوری نیروگاه: سازمان حفاظت محیط زیست از تبدیل نیروگاه به سیکل ترکیبی تا پایان دولت چهاردهم سخن گفته است.
وضعیت سوخت فعلی : حامد یزدیان می‌گوید نمونه‌گیری از سوخت انجام شده اما نتیجه آزمایش‌ها هنوز مشخص نیست و طرح مازوت کم‌گوگرد نیز با وجود پیشرفت اعلام‌شده، نهایی نشده است.
ناترازی گاز و احتمال مصرف سوخت مایع: مدیرعامل برق حرارتی اعلام کرده که شرایط تأمین سوخت کشور در سال جاری استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها را اجتناب‌ناپذیر کرده است. در نتیجه، با نزدیک شدن به ماه‌های سرد سال، پرسش اصلی برای اصفهان تنها این نیست که «آیا نیروگاه مازوت می‌سوزاند یا نه؟» بلکه این است که چه سوختی با چه میزان گوگرد مصرف می‌شود، چه میزان گاز به نیروگاه اختصاص خواهد یافت، نتیجه نمونه‌برداری محیط زیست چه خواهد بود و برنامه تبدیل نیروگاه به سیکل ترکیبی تا چه اندازه عملیاتی شده است. مازوت‌سوزی در نیروگاه شهید منتظری برای اصفهان مسئله تازه‌ای نیست؛ اما در سال ۱۴۰۵ بار دیگر میان دو رویکرد قرار گرفته است: راه‌حل کوتاه‌مدت برای تأمین انرژی و راه‌حل بلندمدت برای کاهش آلودگی.