پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
بحران بازار سیب سمیرم در سال ۱۴۰۵
کاهش قیمت سیب درجه ۳ از حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان در سال گذشته به ۱۵ تا ۱۸ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ خبر داده است.
فرهاد صدری: سیب سمیرم در سال ۱۴۰۵ با چالشی فراتر از افت قیمت مواجه شده است؛ افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت صادرات، فعالیت واسطه‌ها و ضعف صنایع تبدیلی، درآمد باغداران را تحت فشار قرار داده‌اند.
به گزارش نصف جهان اختصاص اعتبار برای خرید تضمینی سیب درجه سه، اقدامی حمایتی است، اما حل ریشه‌ای بحران بازار سیب سمیرم به اصلاح ساختار عرضه، توسعه صادرات و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی نیاز دارد.
سیب سمیرم؛ شکاف میان هزینه تولید و قیمت فروش
شهرستان سمیرم در استان اصفهان یکی از قطب‌های مهم تولید سیب درختی کشور است. بااین‌حال، فصل برداشت سال ۱۴۰۵ برای بخشی از باغداران این منطقه با کاهش قدرت چانه‌زنی، دشواری فروش محصول و افزایش هزینه‌های باغداری همراه شده است. مسئله اصلی این است که رشد هزینه نهاده‌های کشاورزی، دستمزد کارگران، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و نگهداری، با قیمت فروش سیب تناسب ندارد. مهدی جهانگرد، باغدار سمیرمی، در گزارشی که مهر منتشر کرد از کاهش قیمت سیب درجه سه از حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان در سال گذشته به ۱۵ تا ۱۸ هزار تومان در سال جاری خبر داده است. او همچنین افزایش قیمت کود شیمیایی، سموم کشاورزی، برق و دستمزد کارگر را از عوامل تشدید فشار اقتصادی بر تولیدکنندگان دانسته است. این ارقام نشان می‌دهد بحران سیب سمیرم صرفاً ناشی از مازاد عرضه نیست؛ بلکه با مسئله مهم‌تری، یعنی کاهش حاشیه سود تولیدکننده در شرایط تورمی، ارتباط دارد. وقتی قیمت فروش محصول کاهش می‌یابد اما هزینه تولید صعودی است، حتی برداشت محصول باکیفیت نیز الزاماً به سودآوری باغدار منجر نمی‌شود.
خرید تضمینی سیب درجه سه؛ حمایت ضروری اما محدود
در واکنش به مشکلات بازار، محمود مسلم‌زاده، فرماندار سمیرم، از اختصاص ۱۵ میلیارد تومان اعتبار برای خرید تضمینی سیب درجه سه و صنعتی خبر داده است. براساس این برنامه، سیب خریداری‌شده به واحدهای صنایع تبدیلی منتقل می‌شود تا برای تولید پوره سیب مورد استفاده قرار گیرد. این سیاست از دو جهت اهمیت دارد؛ نخست، بخشی از محصول کم‌فروش را از چرخه ضایعات خارج می‌کند و دوم، امکان تبدیل محصول صنعتی به ماده اولیه قابل استفاده در صنایع غذایی را فراهم می‌سازد. بااین‌حال، خرید تضمینی زمانی اثربخش خواهد بود که قیمت خرید، هزینه واقعی تولید را در نظر بگیرد و پرداخت مطالبات باغداران نیز بدون تأخیر انجام شود. نکته مهم آن است که حمایت از سیب درجه سه نباید جایگزین سیاست جامع تنظیم بازار سیب درجه یک و ممتاز شود. اگر محصول مرغوب همچنان با محدودیت خریدار مواجه باشد، بخش مهمی از ظرفیت اقتصادی باغداری سمیرم بلااستفاده خواهد ماند.
صادرات سیب سمیرم و ضرورت کاهش واسطه‌گری
احمدرضا رئیس‌زاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، سطح زیر کشت سیب درختی استان را حدود ۲۰ هزار هکتار و تولید سالانه آن را نزدیک به ۲۵۰ هزار تن اعلام کرده است. به گفته او، حدود ۹۰ درصد تولید سیب استان در شهرستان سمیرم انجام می‌شود و محدودیت‌های صادراتی، مشکلاتی برای کشاورزان ایجاد کرده است. از سوی دیگر، رحیم کریمی، نماینده مردم سمیرم در مجلس شورای اسلامی، تکمیل زنجیره ارزش از باغ تا سفره را راهبردی اساسی برای افزایش درآمد باغداران و کاهش ریسک اقتصادی دانسته است. این دیدگاه زمانی به نتیجه می‌رسد که فروش مستقیم، قراردادهای پایدار خرید، توسعه بازارهای منطقه‌ای و دسترسی به زیرساخت‌های نگهداری به‌صورت هم‌زمان تقویت شوند. صادرات سیب سمیرم به بازارهای هدف، از جمله کشورهای همسایه، باید بر پایه استانداردهای کیفی، بسته‌بندی مناسب، حمل‌ونقل کارآمد و قراردادهای تجاری پایدار توسعه یابد. در کنار آن، شفافیت قیمت‌گذاری و نظارت بر شبکه توزیع می‌تواند سهم واسطه‌گری غیرمولد را کاهش دهد.
صنایع تبدیلی و سردخانه؛ راهکار عبور از بحران سیب
محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس
شورای اسلامی، ظرفیت صادراتی سیب سمیرم را قابل توجه دانسته و بر تدوین نقشه راه عملیاتی
برای توسعه بازارهای صادراتی تأکید کرده است. همچنین جعفر گوهرکانی، معاون وزیر جهاد
کشاورزی، صنایع فرآوری، سردخانه‌ها و واحدهای سورتینگ را از زیرساخت‌های مؤثر در ایجاد
تعادل بازار محصولات کشاورزی معرفی کرده است.
بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید سردخانه، کنسانتره و سورتینگ در سمیرم می‌تواند امکان نگهداری محصول، عرضه تدریجی و کاهش فشار فروش در فصل برداشت را افزایش دهد. بااین‌حال، وجود زیرساخت به‌تنهایی تضمین‌کننده رونق بازار نیست؛ ظرفیت این واحدها باید با برنامه خرید محصول، سرمایه در گردش، قراردادهای فروش و دسترسی به بازار مصرف پیوند بخورد.
جمع‌بندی؛ از حمایت مقطعی تا اصلاح ساختاری
بحران سیب سمیرم در سال ۱۴۰۵ آزمونی برای سیاست‌گذاری کشاورزی و مدیریت بازار محصولات باغی است. اختصاص اعتبار برای خرید تضمینی سیب صنعتی، توسعه صنایع تبدیلی و عرضه مستقیم محصولات، گام‌هایی مثبت‌اند؛ اما اثربخشی آن‌ها به استمرار اجرا و پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی تولیدکنندگان بستگی دارد. راهکار پایدار، ایجاد نظامی یکپارچه برای مدیریت عرضه، تضمین خرید، توسعه صادرات، کاهش هزینه‌های لجستیک، حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و افزایش شفافیت بازار است. همچنین انتشار منظم اطلاعات مربوط به قیمت خرید، میزان محصول جمع‌آوری‌شده، زمان پرداخت مطالبات و ظرفیت فرآوری می‌تواند اعتماد باغداران را افزایش دهد. آینده بازار سیب سمیرم به این بستگی دارد که محصول باغدار از یک کالای فصلی و آسیب‌پذیر به بخشی از یک زنجیره اقتصادی پایدار تبدیل شود. حمایت واقعی از باغداران زمانی محقق می‌شود که تولیدکننده، نه صرفاً در زمان بحران، بلکه در تمام مراحل تولید، نگهداری، فرآوری و فروش از امکان کسب درآمد منصفانه برخوردار باشد.