کد خبر: ۲۴۵۴۶۳
تاریخ انتشار: ۰۴ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۵:۱۶

اگرچه فرونشست زمین موضوعی جدید در اصفهان نیست، اما هشدار کارشناسان در مورد خطر پیشروی فرونشست زمین در اصفهان جدی است و آنها تأکید دارند که بناهای تاریخی، منازل مسکونی و زیرساخت‌های شهری همچون آب، فاضلاب، گاز، مترو و ... می‌توانند در معرض تهدید این پدیده باشند.

از طرفی از ابتدای امسال تاکنون فروریزش در برخی خیابان‌ها و شبکه فاضلاب شهر اصفهان این هشدارها را جدی‌تر کرده است. البته مدیریت بحران استانداری و همچنین شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان علت اصلی این حوادث را فرسودگی شبکه جمع‌آوری فاضلاب اصفهان می‌دانند. به گفته محمدرضا جواهری، شبکه فاضلاب اصفهان که دارای طولی حدود ۳۷۰۰ کیلومتر است با قدمتی ۵۵ ساله در برخی نقاط شهر دچار خوردگی و فرسودگی شده است. او اگرچه موضوع فرونشست زمین را انکار نمی‌کند، اما معتقد است که اتفاقاتی ازاین‌دست نه از فرونشست زمین، بلکه به علت فرسودگی و عمر بالای شبکه فاضلاب بوده و  آبفای اصفهان برای حل اصولی این معضل، نیازمند تخصیص منابع مالی است. آنچه در ادامه می‌خوانید گفت‌وگوی ایسنا با مدیر طرح بازرسی و بازسازی شبکه فرسوده فاضلاب شهر اصفهان است.

اگرچه ریزش خیابان‌های اصفهان و شکستگی شبکه‌های فاضلاب موضوع جدیدی نیست، اما کارشناسان این حوادث را به فرونشست زمین نسبت داده‌اند.

در توضیح موضوع، فرونشست یک بحث و فروریزش بحث دیگری است. فرونشست‌ها در اثر برداشت بی‌رویه آب از منابع زیرزمینی است که موجب تراکم لایه‌های خاک می‌شود و درنهایت فرونشست ایجاد می‌شود. کشاورزان اصفهان چند سالی است که متوجه شده‌اند لوله‌های جدار چاه‌های آب آنها، به‌تدریج از زمین بالا می‌آید، اما درحقیقت باید گفت این لوله نیست که بالا می‌آید، بلکه کل زمین آن منطقه دچار فرونشست شده است. آبی که در لابه‌لای لایه‌های عمیق زمین وجود داشته، خاک آن منطقه را در خود شناور می‌کند و زمانی که بارندگی کاهش یابد و برداشت بی‌رویه‌ای از منابع عمیق انجام گیرد، این آب گرفته شده و خاک متراکم می‌شود؛ درست مانند یک اسفنج. امروزه نیز به علت خشکسالی‌های پی‌درپی و عدم جایگزینی آب برداشت شده، این فاجعه گریبان‌گیر کل کشور شده است. البته فرونشست زمین با فرو ریزش‌های نقطه‌ای در خیابان‌های مختلف شهر همچون آپادانا، چهارراه حکیم نظامی و آمادگاه متفاوت است، چراکه به علت تدریجی بودن فرونشست‌ها معمولاً کمتر متوجه نشست می‌شویم، مگر در مناطقی که جنس لایه‌های زمین متفاوت بوده و یا موارد خاصی از زمین‌شناسی در آنجا اتفاق افتاده باشد، بنابراین فروریزش‌ها معمولاً نقطه‌ای و کاملاً مشهود هستند.

یعنی ریزش خیابان‌ها و شکستگی شبکه فاضلاب اصفهان به دلیل فرونشست زمین نیست؟

ما در شرکت آب و فاضلاب این موارد را فروریزش می‌نامیم که می‌تواند بر اثر موارد مختلفی اتفاق بیفتد، برخی تصور می‌کنند که علت اصلی ریزش برخی خیابان‌ها و شکستگی شبکه فاضلاب به دلیل فرونشست است، در حالیکه فرونشست مربوط به لایه‌های زمین‌شناسی است و جالب است که بدانید تأسیسات شهری معمولاً در عمق یک تا دو متری سطح زمین اجرا می‌شود. به‌عبارت‌دیگر ضخامت پوشش تاسیسات شهری نسبت به لایه‌های زمین که تا صدها متر هم می‌رسد خیلی جزئی است. معمولاً عمیق‌ترین سازه زیرساخت در شهرها مترو است که آن‌هم نه در همه‌جا، بلکه در برخی از ایستگاه‌ها به ۲۰ تا ۳۰ متر می‌رسد و بعد از آن شبکه‌های اصلی فاضلاب که حدود ۱۰ درصد طول شبکه فاضلاب شهری را شامل می‌شود و عمق آن بین ۵ و حداکثر در برخی نقاط خاص به ۱۵ متر هم می‌رسد، اما عمده شبکه فاضلاب شهری در عمق کمتر از ۴ متر ایجاد شده است.

به اعتقاد شما فرونشست زمین بر تأسیسات شهری اثرگذار خواهد بود؟

به اعتقاد من آنقدر که فرسودگی شبکه‌های اصلی فاضلاب می‌تواند بر کل زیرساخت شهر اصفهان تأثیر بگذارد، فرونشست لایه‌های زمین‌شناسی که سال‌هاست به‌صورت خزنده تمام شهرهای کشور را تهدید می‌کند تأثیر کمتری دارد، خصوصاً در شهری مثل اصفهان که از لحاظ زلزله‌خیزی سابقه خطرات شدید را نداشته است. مشکل اصلی، فرسودگی شبکه فاضلاب اصفهان است.

آیا عمر زیاد شبکه فاضلاب اصفهان همانند فرونشست زمین خطرناک است؟

فاضلاب اصفهان مانند یک بمب ساعتی است. اولین شهری که ۵۵ سال پیش به‌طور گسترده و مدرن در آن شبکه فاضلاب احداث شد، اصفهان بود و امروز بعد از گذشت بیش از نیم‌قرن مشکلات شبکه فاضلاب خود را نشان داده است. بنابراین طرح بازرسی و بازسازی شبکه فرسوده فاضلاب شهر اصفهان تعریف شد برای اینکه مشخص شود، چرا شبکه فاضلاب اصفهان دچار این مشکل شده و فرسودگی در کدام مناطق بیشتر است، کدام مناطق در حال ریزش است و روش‌های نوین برای حل این مسئله در دنیا چیست؟

آیا طرح بازسازی و نوسازی شبکه فرسوده فاضلاب اصفهان در دستور کار قرار دارد؟

در طول پنج سال گذشته سعی کردیم با بهره‌گیری از فناوری روز دنیا پیش از اینکه برای شبکه اصلی فاضلاب اصفهان مشکلی ایجاد شود، اقدام به جلوگیری کنیم و در این راه بیش از ۱